Zęby mleczne – jak o nie dbać?

Zanim wykształciły nam się zęby stałe każdy z nas posiadał zęby mleczne. Przez długie lata wokół mleczaków urósł mit, że o te zęby nie trzeba dbać, bo i tak za jakiś czas wypadną i zastąpią je zęby stałe. Nic bardziej mylnego! Zaniedbane i chore zęby mleczne bolą i mogą wywołać poważne szkody w jamie ustnej. Dlatego już zęby u dziecka wymagają odpowiedniego traktowania i w razie potrzeby leczenia. Co więcej, zęby mleczne odgrywają kluczową rolę w prawidłowym rozwoju dziecka. Wpływają na naukę mówienia, prawidłowe żucie pokarmów oraz rozwój kości szczęki. Ich stan ma bezpośrednie przełożenie na zdrowie przyszłych zębów stałych.

Co to są zęby mleczne?

Zęby mleczne pojawiają się w szczęce dziecka między 6. a 11. miesiącem życia. Dla rodziców maluszka to trudny czas, ponieważ w czasie wyrzynania się zębów mlecznych dziecko mocno się ślini, jest niespokojne i rozdrażnione, źle sypia, odmawia jedzenia, a do tego często gorączkuje i ma dolegliwości bólowe. Dodatkowo w tym okresie dziecko często wkłada różne przedmioty do buzi, próbując złagodzić swędzenie i ból dziąseł. Pomocne mogą być wtedy specjalne gryzaki lub delikatny masaż dziąseł.

Takie ząbkowanie przebiega stopniowo i na ogół w jednym czasie wyrzyna się jeden ząb mleczny. Docelowo w szczęce dziecka jest 20 zębów mlecznych, po 5 w każdym łuku zębowym.

Jak długo dziecko ma zęby mleczne?

Dopiero w okolicy 6. roku życia dziecka zęby mleczne zaczynają samoistnie wypadać i są zastępowane uzębieniem stałym. Proces wyrzynania się zębów stałych kończy się około 12. roku życia, nie licząc tu tzw. zębów mądrości. Ósemki bowiem to temat na zupełnie inną historię. Jak widać jednak zęby mleczne u dziecka funkcjonują przez wiele lat. W tym czasie pełnią bardzo ważne funkcje:

• utrzymują miejsce dla zębów stałych
• wpływają na prawidłowy rozwój zgryzu
• pomagają w nauce prawidłowej wymowy
• umożliwiają prawidłowe trawienie poprzez dokładne rozdrabnianie pokarmu

Trzeba także wiedzieć, że są one słabo zmineralizowane, przez co są bardziej podatne na próchnicę i urazy mechaniczne. Łatwo więc o problemy z mleczkami. Tym bardziej więc koniecznie trzeba odpowiednio dbać o zęby mleczne i w razie potrzeby je leczyć. W przeciwnym razie narażamy dziecko na niepotrzebne cierpienie.

Jak dbać o zęby mleczne?

Dentyści w kwestii zębów mlecznych są zgodni i przekonują, że o mleczaki powinniśmy zacząć dbać już w momencie pojawienia się w jamie ustnej maluszka pierwszego ząbka. To bardzo ważne, aby nie przegapić tego momentu i być regularnym w czynnościach higienicznych. Dobry start to późniejsza dobra kondycja zębów.

Higiena od pierwszych dni

Oczywiście na początek nie szczotkujemy ząbka lub dziąseł, tylko wystarczy przemywanie go po każdym posiłku gazikiem nasączonym letnią i przegotowaną wodą. To pozwala usuwać resztki pokarmu i ograniczać rozwój bakterii. Z czasem – wraz z rozwojem dziecka i wyrzynaniem się kolejnych zębów – warto sięgnąć już po szczoteczkę i pastę do zębów przeznaczoną dla najmłodszych. Najpierw stosuje się silikonowe nakładki na palec, którymi czyści się zęby, potem można już kupić miękką szczoteczkę. Należy pamiętać, że w początkowym okresie dzieci nie powinny używać pasty do zębów z fluorem, gdyż łatwo u nich o połknięcie pasty.

Nauka prawidłowego szczotkowania

Każde mycie zębów rodzice powinni nadzorować i przede wszystkim nauczyć dzieci prawidłowej techniki mycia zębów. Wbrew pozorom bowiem wiele osób nie wie, jak prawidłowo szczotkować zęby. Oczywiście dzieci później mają zajęcia z higieny ząbków np. w przedszkolu, jednak to od rodziców zależy jak szybko maluch zacznie prawidłowo dbać o swoje uzębienie. Dobre nawyki wypracowane w dzieciństwie pozostają na całe życie.

Warto:

• myć zęby co najmniej 2 razy dziennie
• poświęcać na szczotkowanie minimum 2 minuty
• kontrolować dokładność czyszczenia

Dieta a zęby mleczne

W trosce o zdrowe zęby mleczne nie można zapomnieć także o diecie. Słodycze w diecie dziecka powinny być ograniczone do minimum, gdyż cukry sprzyjają rozwojowi próchnicy. W miarę możliwości również zaleca się ograniczenie liczby nocnych karmień malucha, aby zmniejszyć kontakt zębów dziecka z cukrem. Szczególnie niebezpieczne jest zasypianie z butelką mleka lub słodkiego napoju – może to prowadzić do tzw. próchnicy butelkowej.

Wizyty u dentysty

Zęby mleczne należy też bezwzględnie kontrolować u dentysty. Ważne, by nie kierować się do gabinetu dopiero w momencie dużego bólu, ale znacznie wcześniej – na rutynowe kontrole.

Regularne wizyty:

• pozwalają wykryć ubytki na wczesnym etapie
• zapobiegają poważniejszym problemom
• pomagają dziecku oswoić się z dentystą

I najważniejsza informacja – zęby mleczne się leczy, a nie czeka aż wypadną. Tym bardziej, że współczesna stomatologia dziecięca oferuje szerokie możliwości bezbolesnego leczenia.

Dlaczego należy leczyć mleczaki?

O zęby mleczne trzeba odpowiednio dbać i w razie potrzeby je leczyć z dwóch najważniejszych powodów. Po pierwsze chore mleczaki mocno bolą i dziecko niepotrzebnie cierpi z tego powodu. To także budzi złe skojarzenia z wizytami u dentysty już od najmłodszych lat, gdy do stomatologa dziecko udaje się tylko w przypadku silnego bólu zęba.

Drugi powód jest równie ważny, ponieważ próchnica zębów mlecznych może przenosić się na zęby stałe. Zatem zaniedbania mleczaków będą mieć negatywny wpływ na zęby stałe. Może się więc zdarzyć, że ledwo wyrznięty ząb stały już trzeba będzie leczyć. Pamiętajmy też, że ubytki w zębach mlecznych dość szybko się powiększają i są mocno widoczne, co znacząco psuje estetykę uśmiechu i może wpływać na pewność siebie dziecka.

Zęby mleczne – odpowiedzialność rodziców

Pielęgnacja zębów mlecznych wcale nie jest trudna. Wystarczy kilka prostych kroków, by zachować mleczaki w dobrej kondycji i nie narazić na problemy zębów stałych. W kwestii dbania o zęby mleczne duża odpowiedzialność leży na rodzicach, którzy – zwłaszcza w pierwszych latach życia dziecka – muszą stale nadzorować uzębienie latorośli i kształtować w nim zdrowe nawyki. To inwestycja w przyszłość dziecka. Zdrowy uśmiech, brak bólu i mniejsze ryzyko kosztownego leczenia w dorosłym życiu.